Zaboravljene srpske svetinje – manastir Zagrađe

Objavio:

kolumne

- prije 3 godine u

Peđa Kovačević

Stefan Vukčić Kosača rođen je oko 1404. godine u Kosačama, kod današnjeg Goražda. Nasljednik je svog strica Sandalja Hranića Kosače i osnivač Vojvodstva od Svetoga Save. Teritorija pod njegovom vlašću, od tada poznata po imenu Hercegovina, protezala se od Lima do Cetine i od rijeke Rame do Kotorskog zaliva.

Srpska plemićka i vladarska porodica Kosača, između ostalih, predstavlja važnu, ali i dijelom zaboravljenu kariku u vezama između srpskog plemstva nakon Kosovskog boja. Stric hercega Stefana, Sandalj Hranić, bio je oženjen Jelenom Balšić Hranić, kćerkom kneza Lazara i udovicom Đurađa Drugog Stracimirovića Balšića, a kćerka hercegova Mara bila je udata za Ivana Crnojevića, osnivača Cetinja i Cetinjskog manastira.

manastir_zagradje_tekst1

Da bi nedvosmisleno i jasno stavio do znanja svoju odanost svetosavlju, herceg Stefan je svojoj zapadnjačkoj tituli dodao riječi „od Svetoga Save”. Time je pokušao uspostaviti kontinuitet sa slavnom državotvornom nemanjićkom tradicijom. Ktitor je većeg broja pravoslavnih svetinja u svojim oblastima, kao i veliki priložnik i dobrotvor Sinajskog Manastira Svete Katarine u Egiptu. Herceg-Novi, njegova prijestonica, nosi ime po njegovoj tituli, odnosno po njemu, a grad je za njegove vladavine doživio najveći procvat.

Manastir Zagrađe je zadužbina hercega od Svetoga Save. Nalazi se u blizini Šćepan-Polja, mjesta gdje se Piva i Tara svojim vodama stapaju u rijeku Drinu, na samoj granici Crne Gore i Republike Srpske. Teritorijalno pripada Crnoj Gori i Eparhiji budimljansko-nikšićkoj. Put koji vodi iz Plužina za Foču, svakom putniku biće nakratko prekinut malo prije jedne okuke, koja predstavlja međuprostor između Crne Gore i Srpske. Tu okuku pravi magistralni put Plužine-Foča, odmah nakon što se prođe granični kontrolni punkt s crnogorske strane. Ako ne pratite tu okuku, koja vas vodi ka Foči, već asfaltnim putem nastavite pravo, stići ćete do zaboravljene srpske svetinje, koja se nalazi podno Soko-grada, utvrđenja koje je bilo ljetnja prijestonica Stefana Vukčića Kosače.

manastir_zagradje_tekst2

Manastirska crkva na Zagrađu je posvećena Svetom Jovanu Krstitelju, a građena je između 1450. i 1460. godine, najvjerovatnije na temeljima starije crkve. Crkva je od strane mnogih putopisaca, naučnika i putnika namjernika opisivana kao najmonumentalniji spomenik vladarske kuće Kosača. Nauka kaže da je crkva jedinstveno i izuzetno graditeljsko rješenje na balkanskim prostorima. Crkva je u osnovi nadahnuće koje je proisteklo iz raške škole graditeljstva, ali na njoj su prisutni i drugi stilovi crkvene arhitekture, koji skladnošću crkvi daju nesvakidašnju ljepotu. Ipak, ne mogu se uporediti ni sa jednim arhitektonskim ostvarenjem u široj okolini. To je ono što manastirsku crkvu čini jedinstvenom. Padom Hercegovine pod tursku vlast, stiglo je i stradanje manastira i manastirske crkve. Odmah, po dolasku Turaka, sa crkvene kupole je skinut olovni pokrivač, da bi njime bila pokrivena tada tek izgrađena Aladža džamija. Izvanredno arhitektonsko rješenje učinilo je da crkva skoro šest vijekova ostane pod svojom kupolom.

manastir_zagradje_tekst3

Obnova ove svetinje započeta je 1998. godine blagoslovom mitropolita Amfilohija i velikim zalaganjem bivšeg igumana manastira Ostrog, upokojenog arhimandrita Lazara. Grubi radovi na crkvi su završeni 2001. godine, kada je i osnovano bratsvo manastira. Od tada pa do danas u manastirskom kompleksu urađeno je mnogo. Izgrađeni su konaci, južni zid sa manastirskom kapijom, istočni zid i zapadni zid sa zvonikom. Popločana je manastirska porta. Godine 2005. uz pristanak mještana pristupilo se kompleksnom poslu, ekshumaciji starog, zapuštenog groblja. Manastir je na sebe preuzeo organizaciju i troškove tog složenog procesa, kao i troškove izgradnje zajedničke grobnice sa mermernom nadgrobnom pločom, koja je postavljena 2007. godine.

manastir_zagradje_tekst4

Iguman manastira je jeromonah Lazar, kojeg vjernici opisuju kao intelektualca široke duše.

Iznad manastirskog kompleksa nalaze se ostaci Soko-grada, hercegove prijestonice, a u Šćepan-Polju, nedaleko od manastira, nalaze se temelji crkve Šćepanice, zadužbine vojvode Sandalja Hranića. Prirodna ljepota koja okružuje pomenute svetinje i arheološka nalazišta, planine, brda, Tara, Piva, Drina, dodatni su motiv za svakog ko želi da krene na put i otkrije zaostavštinu srpske vlastelinske porodice Kosača. Na jednom takvom putovanju, ne bi trebalo izostaviti ni selo Kosače, koje se nalazi nedaleko od Goražda. Nikako ne bi trebalo izostaviti ni Crkvu Svetog Đorđa u Sopotnici, koju je herceg Stefan podigao 1454. godine.

manastir_zagradje_tekst5

Ne zaboravljajmo svoje kulturno-istorijsko naslijeđe. Otkrivajmo svoje manastire. Jer, šta je manastir, za svakog pojedinca, ako nije sinonim za lijepu kuću, uređeno dvorište i napredno imanje, koje su stvorile, obnovile i održavaju složne bratske ruke.

  1. Svaka svetinja treba da se posjeti.Tu pronalazimo svoju dusu tu pronalazimo sebe.Vjera u Hrista Boga i svece vraca nas u zivot i to je jedini put kojim idemo i necemo pogrjesiti.

Ostavite komentar

Oglasi

Slider
Slider