Učiniti Ameriku hegemonom ponovo

Izvor: redakcija/Ljubiša Malenica

Objavio:

trebevic.net

- prije 5 mjeseci u

Tema

Foto izvor: Daily Beast

Jedan od najupečatljivijih događaja na ovogodišnjem Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu bio je govor predsjednika Sjedinjenih Država, Donalda Trampa. Nešto duži od petnaest minuta, govor bi se mogao podijeliti u nekoliko širih tema.

Jedna od njih je svakako Trampova politika Amerike na prvom mjestu (America First), no tokom govora istaknuto je pitanje zajedničke sigurnosti i neophodnosti da svaka članica snosi svoj dio tereta za održavanje NATO pakta. U ovom pogledu, nije se mnogo promijenilo u odnosu na govor koji je Donald Tramp održao u maju 2017. godine na samitu NATO-a u Briselu. Tada, sa mnogo više kritike nego danas, govorio je o finansijskim aspektima funkcionisanja saveza, te je otvoreno kritikovao brojne zemlje članice koje u tom pogledu nisu ispunjavale svoje obaveze. U istom period, njemačka kancelarka Angela Merkel istakla je da Evropa više ne može u potpunosti da se oslanja na SAD i Veliku Britaniju te da mora uzeti sopstvenu sudbinu u svoje ruke. Za razliku od retorike tokom kampanje, Tramp sada se uopšte ne postavlja pitanje svrhe i zastarjelosti NATO pakta, štaviše, koristi priliku da zasluge za poraz Islamske Države pripiše Sjedinjenim Državama i njihovim saveznicima, iako stanje na terenu više nego jasno upućuje da je Ruska Federacija predstavljala ključni faktor u slomu islamista.

Prilikom govora Tramp je jedanaest puta pozvao prisutne da ulažu u američku ekonomiju. Ostao je utisak čovjeka koji uporno, možda čak i očajnički, želi da sopstveno viđenje nametne posmatračima. Od ukupnog vremena, skoro dvije trećine govora posvećeno je ekonomiji, odnosno onim njenim vidovima koji bi bili od koristi Americi, s obzirom na sve pravne olakšice koje osigurava, više puta spomenuti, novi zakon unutar Sjedinjenih Država. Potpisan od strane Trampa 22. decembra, Zakon o poreskim olakšicama i poslovima smanjuje poresku stopu za preduzeća sa 35% and 21% za stalno, dok je za pojedince stopa smanjena na 37%, no samo do kraja 2025. Vodeći se ovim i drugim olakšicama kao argumentima, Trump ističe da „nikada nije postojao bolji trenutak da se zapošljava, stvara, ulaže i raste u Sjedinjenim Državama.“ Ipak, činjenica ostaje da novi zakon pruža više prednosti firmama nego li pojedincima, spušta poreske stope za sve, sa naglaskom da će najniže poreske stope imati oni sa najvišim prihodom, dok će najveće povećanje prihoda osjetiti najbogatija petina stanovništva.

Trampov zaokret po pitanju Rusije i Kine se mogao jasno uočiti tokom govora, iako niti jedna od ove dvije zemlje nije bila direktno spomenuta. Osvrnuvši se na pitanje slobodne trgovine, Tramp je istakao da „Sjedinjene Države više neće zatvarati oči pred nepravednim ekonomskim praksama uključujući veliku krađu intelektualnih dobara, industrijske subvencije i državom vođeno sveprožimajuće ekonomsko planiranje. Ovo i slično predatorsko ponašanje mijenja globalno tržište i štete poslovanju.“ Kina i Rusija, globalni protivnici Sjedinjenih Država i temelji novoga multipolarnog poretka, su zemlje sa tradicijom državnog uticaja u ekonomskom planiranju i radu privrednih subjekata, posebno onih u državnom vlasništvu. Definisati način uređivanja unutrašnjih pitanja drugih suverenih država kao predatorsko ponašanje koje mijenja globalno tržište i šteti poslovanju održava povratak imperijalističkom maniru ponašanja karakterističnom za ranije američke administracije koje su koristile ovakve nedefinisane fraze u svrhu opravdavanja sopstvenih kršenja normi međunarodnog prava. Ovde nije na odmet zapitati se čijem tačno poslovanju štete ove, kako ih je Tramp nazvao, predatorske radnje. U ovom slučaju, predsjednički govor je predstavljao odraz zabrinutosti američkih elita suočenih sa promjenama koje nesumnjivo dovode u pitanje hegemonski položaju Sjedinjenih Država.

Rusija je predstavljala neimenovanu metu dijela govora vezanog za energetska pitanja u kojem Tramp ističe kako Sjedinjene Države „uklanjaju samonametnuta ograničenja u proizvodnji energije kako bi osigurale pristupačne izvore snabdijevanja svojim građanima i poslovanju, te kako bi promovisale energetsku sigurnost za naše prijatelje svuda u svijetu. Niti jedna zemlja ne bi trebala biti taoc jednog snadbijevača energentima.“ S obzirom da su nedavno i same Sjedinjene Države bile primorane da uvezu određenu količinu ruskog tečnog gasa postavlja se pitanje koliko one mogu da budu ekonomski isplativ izvor energije za Evropu, iako ovaj scenario nije nemoguć kao ishod političkog pritiska koji prevazilazi ekonomsku logiku. Pored problematike isplativosti nabavke američkog gasa, nameće se i pitanje stanja energetske, i uopšteno, infrastrukture u SAD. Prema izvještaju Američkog udruženja civilnih inžinjera iz 2017, stanje infrastrukture na prostoru Sjedinjenih Država dobilo je ocjenu D+. Ova studija je obuhvatila šesnaest oblasti, od luka i aerodroma, preko odlaganja otpada i kvaliteta voda, pa sve do stanja nacionalnih parkova, mostova i puteva. U sistemu bodovanja koje ovo udruženje koristi, ocjena D je predzadnja i označava loše stanje infrastrukture sa rizikom od daljeg pogoršanja. U svijetlu ove činjenice nameće se pitanje koliko su Sjedinje Države dugoročno pouzdan izvor energenata za Evropu.

Par dana prije Trampovog govora u Davos, u Evropskom parlamentu održana je konferencija protiv sankcija nametnutih Ruskoj Federaciji od strane EU. Pored činjenice da je ovaj skup održan u jednoj od najvažnijih institucija Evropske unije, koja revnosno provodi mjere protiv Rusije, gostovanje delegacije sa Krima je imalo posebnu simboličku poruku, kao i to da je konferencija okupila značajan broj predstavnika evropskih stranaka različite ideološke pozadine.

Poput Donalda Trampa, i govornici na konferenciju su značajnu pažnju posvetili ekonomiji, posebno posljedicama sankcija protiv Rusije. Okupljeni su se kritički osvrnuli na ekonomski dvoboj Sjedinjenih Država i EU sa jedne, i Ruske Federacije sa druge strane, te istakli da upravo Sjedinjene Države trpe najmanju štetu u ovom procesu. Zaključke okupljenih potvrđuje nedavna studija njemačkog instituta IFW. Studija naglašava da je ukupna šteta skoro jednako raspoređena između Rusije, sa jedne, i SAD i EU sa druge strane, no takođe ističe kako Evropska unija snosi lavovski dio od 90% ekonomskih gubitaka u odnosu na 10% koje snose Sjedinjene Države.

Politička situacija u Evropi, odnosi između EU i SAD nakon Trampovog dolaska na vlast, sve snažniji zahtjevi za preispitivanjem sankcija Rusiji, te rast svijesti o šteti koju Evropa trpi slijedeći Sjedinjene Države neki su od brojnih razloga sve većeg udaljavanja nekada bliskih partnera na suprotnim obalama Atlantika.

Ako je suditi po govoru, Donald Tramp je postao još jedan u nizu američkih predsjednika bez moći nad elitama. Retorika je već dobro poznata te blisko vezana sa dosadašnjom politikom Sjedinjenih Država oličenoj u nasilnim intervencijama, vojnim putem ili kroz obojene revolucije, politikom hegemonizma i narušavanju suvereniteta drugih država. U suštini, govor Donalda Trampa u Davosu je bio spremljen kako za domaću, američku publiku, tako i za strane posmatrače. U oba slučaja je trebao da stvori osjećaj sigurnosti u vodeću ulogu Sjedinjenih Država te uvjeri u poruku da se na globalnoj sceni ništa nije promjenilo. Stvarnost je ipak drugačija, što je nesumnjivo pokazalo nedavno objavljeno istraživanje konsultantske firme Galup. Studija provedena u 134 zemlje je otkrila da Sjedinjene Države uživaju jedva 30% globalne podrške.

Između evropskih prestonica i Vašingtona nesumnjivo postoji razlika u viđenju stvarnosti i prioriteta. Nakon govora u Davosu i nesumnjivog insistiranja na politici Amerika na prvom mjestu, Evropa je na potezu. Hoće li Evropa, kao i do sada, nastaviti da slijedi po sebe štetnu politiku Sjedinjenih Država, ili će, u skladu sa riječima Angele Merkel, preuzeti odgovornost za sopstvenu sudbinu ostaje da se vidi.

Napomena: komentari čitalaca ne predstavljaju ni na koji način stav redakcije portala trebevic.net. Za sadržaj i tačnost komentara čitalaca ne odgovaramo. Sadržaj se pregleda i neprimjereni komentari se ne objavljuju. Portal trebevic.net zadržava pravo brisanja komentara bez najave i bez objašnjenja.

Uslovi komentarisanja: Poštovani, pri objavi komentara molimo Vas za kulturno izražavanje. Administrator neće objaviti komentare koji na bilo koji način vrijeđaju druge po bilo kojoj osnovi ili svojim sadržajem nisu na adekvatnom mjestu.

Redakcija Trebević Info Portala je u slučaju komentara koji izazivaju rasnu, nacionalnu ili vjersku mržnju, te potiču na nasilje dužna obavijestiti nadležne organe o takvom pristiglom komentaru.

Ostavite komentar

Your email address will not be published.