Put bez kraja

Izvor: redakcija/Ljubiša Malenica

Objavio:

trebevic.net

- prije 9 mjeseci u

Tema

Foto izvor: quer-denken.tv

Nakon čitanja suvoparno naslovljenog dokumenta “Kredibilna perspektiva za proširenje i poboljšan odnos EU sa Zapadnim Balkanom” stiče se utisak da je cijela strategija posvećena Srbiji, dok ostale zemlje popunjavaju pozadinsku sliku dajući kontekst ispranim frazama koje smo čuli mnogo puta ranije. Naime, 6. februara 2018. Evropska komisija je u vidu zvanične komunikacije proslijedila strategiju za Zapadni Balkan Evropskom parlamentu, Vijeću regija, Evropskom vijeću te Evropskom ekonomskom i društvenom komitetu.

 U kontekstu gore spomenutog dokumenta, navodi se da su na evropskom putu najviše napredovale Srbija i Crna Gora, što bi trebalo da znači da su ove dvije zemlje i najbliže članstvu u uniji. Godina koja se spominje u okviru strategiji kao ključna za zemlje Balkana je 2025. Ipak, na sami dan objavljivanja strategije, Žan-Klod Junker se potrudio da poljulja nadanja onih koji još uvijek pozitivno gledaju na ulazak u Evropsku uniju. Predsjednik Evropske komisije je istakao u Strazburu da je pogrešno predstaviti kako su on i Evropska komisija rekli da Srbija i Crna Gora moraju biti u EU do 2025. godine. To je indikativni datum i ohrabrenje, tako da ove zemlje rade snažno i prate taj put.

Ovo i ne iznenađuje ako istaknemo da je u okviru dokumenta od devetnaest stranica najmanje tri puta istaknuto kako Srbija, prije nego što i pomisli o stvarnome članstvu u EU, mora da postigne sveobuhvatan, pravno obavezujući, sporazum o normalizaciji odnosa sa Kosovom, što u suštini znači zvanično priznavanje Kosova kao nezavisne države, legitimacija NATO agresije i pogroma Srba iz 2004. te odustajanje od sopstvenog suvereniteta i teritorijalnog integriteta. Naglasak je na terminu normalizacija odnosa, koji se može primijeniti samo na odnose između dvije države.

Nakon godina demagogije kojom su nas i domaće vlasti i strani zvaničnici uvjeravali kako pitanje Kosova i Metohije neće stvarati probleme Srbiji na putu ka EU, ova strategija je nedvosmisleno stavila tačku na nedoumice ističući da unija više nije zainteresovana da uvozi pogranične i političke sporove. Na ovaj način, Srbija se našla pred izborom, ili eventualno pristupanje Evropskoj uniji u nekom neodređenom trenutku, ili zadržavanje neutralnosti i nastavak borbe za Kosmet.

Dokument ističe kako i sama Evropska unija ima koristi od članstva zemalja Zapadnog Balkana, pri čemu se ove koristi ogledaju u političkim, ekonomskim i sigurnosnim interesima unije zasnovane na zajedničkim vrijednostima. Ipak, postavlja se pitanje koliko zemlje Balkana i Istočne Evrope uopšte, dijele vrijednosti koje Zapadna Evropa naziva zajedničkim i univerzalnim?

Problem korupcije u balkanskim zemljama je takođe istaknut, no ono što nije istaknuto je studija koju je naručio Evropski parlament a provela firma Rand 2016. godine. Naime, podaci istraživanja govore da Evropska unija, na godišnjem nivou, izgubi između 180 i 990 milijardi eura zbog korupcije unutar sopstvenih struktura. Treba istaći da je studija pokazala kako se ovaj problem može relativno jednostavno ukloniti, no da je veoma malo pažnje posvećeno ovom pitanju u zadnjih nekoliko godina unutar same EU.

Na neformalnom sastanku, održanom 15. februara u Sofiji, ministri vanjskih poslova zemalja članica Evropske unije još jednom su pokazali nedostatak konsenzusa na najvišem nivou. Neke zemlje, poput Poljske, Italije, Austrije i Mađarske, su stava da je 2025. predaleka, te da bi Srbija i Crna Gora trebale postati članicama već 2022. S druge strane, starije članice poput Njemačke i Francuske su za opezniji pristup proširenju vođenom ispunjavanjem svih uslova koji se nalaze pred zemljama kandidatima. Ovakav stav unutar same unije dodatno komplikuje situaciju jer jasno oslikava nedostatak jedinstva po pitanju članstva zemalja ovog dijela Balkana.

Pred kraj 2017. godine, Institut Evropske unije za sigurnosne studije izradio je izvještaj koji je skoro u potpunosti prošao nezapaženo u medijima i javnosti balkanskih zemalja. Studija, naslovljena „Šta ako…Zamislive krize: nepredvidive u 2017, neupravljive u 2020?“donosi pregled jedanaest mogućih scenarija od kojih je jedan i raspad Bosne i Hercegovine. Slučajevi koji su obrađeni u izvještaju se obično nazivaju „sivim labudovima“ a definišu se kao dešavanja koja imaju dovoljno visoku mogućnost da zaslužuju pažljivije ispitivanje. Krizni scenariji su u rasponu od mogućeg rata Indije i Pakistana sve do niza desničarskih terorističkih napada u Evropi. Sama činjenica da se pitanje Bosne i Hercegovine našlo ovde dovoljno govori u prilog sve širem shvatanju BiH kao propale države.

Studija Instituta Evropske unije za sigurnosne studije nije usamljena u prepoznavanju krize unutar BiH uzrokovane državnom strukturom čijem stvaranju je umnogome doprinijela i sama Evropska unija. Naime, Institut za stabilizaciju i tranziciju iz Vašingtonaje 16. oktobra 2017. objavio je istraživanje pod naslovom „Bosna i Hercegovina: Propala država u srcu Evrope“.U okviru istraživanja spominje se niz problematičnih faktora unutar BiH, a pozivajući se na izvještaj Međunarodne krizne grupe iz Brisela,  studija ističe da sukobljeni ciljevi i interesi tri zajednice unutar države služe kao stalni izvor krize dodatno otežane Ustavom koji ne zadovoljava potrebe niti jedne skupine.

Bosna i Hercegovina je od svoga početka bila društveni eksperiment vanjskih faktora, prevashodno Sjedinjenih Država i sa njima usklađene Evropske unije i jedino je uplitanje ovih činilaca onemogućilo njen raspad. Zaledivši taj proces, EU i SAD su nametnule zajednički okvir suprostavljenim zajednicama a situacija na terenu, podržana argumentima koji se nalaze u studijama navedenim iznad, dovoljno ilustruje koliko je to negativno djelovalo na sam razvoj Bosne i Hercegovine.

Ako je suditi po rezultatima izbora u Italiji, kriza unutar Evropske unije ne pokazuje znake jenjavanja. Italija ne stoji kao usamljen primjer, već kao još jedna u nizu članica EU koja preispituje odnose između Brisela i nacionalnih država koje sačinjavaju uniju. Breksit, te snažne desničarske struje koje su manje od dvije godine uzdrmale Austriju, Francusku, Njemačku i druge zemlje Evrope ukazuju na duboku podjeljenost unutar same EU, čime se dovodi i pitanje same Evropske unije u trenutnom obliku. Već neko vrijeme se mogu čuti prijedlozi, sa različitih strana, o neophodnosti promjene strukture EU, čime i sam proces proširenja u potpunosti gubi na značaju.

U pogledu ekonomije, postoji jasna podjela između juga i sjevera Evropske unije. Na sjeveru, posebno se ističe Njemačka koja je, uslijed eura, postala glavni izvoznik robe sa veoma ograničenim uvozom. Ovakva situacija koristi Njemačkoj, ali ne i evrozoni, te je jedan od razlog nezadovoljstva zajedničkom evropskom valutom. Zemlje Balkana koje su ostale van EU i njihovo stanovništvo se već decenijama uvjerava da će ulaskom u EU njihove ekonomije postići rast i započeti snažniji razvoj. Istina je da neće. U ovako ustrojenoj evrozoni, male ekonomije Balkana nemaju nikakvu šansu protiv Njemačke i slijedeći primjer ostalih država sa juga Evrope, postaće samo nova tržišta za uvoz njemačke robe. Ovo će dodatno pogoršati ekonomsko-demografsku sitaciju kao što se može vidjeti na primjeru Bugarske koja je od ulaska u EU izgubila više od pola miliona stanovnika dok je prosječna plata u 2017. iznosila samo 533 eura. Poređenja radi, prosječna plata u Njemačkoj je u 2017. iznosila 4.078 eura.

Pitanje članstva u NATO savezu po logici se samo nadovezuje na članstvo u Evropskoj uniji, no ako se uzme u obzir da je NATO postao kanal za sprovođenje vanjske politike Sjedinjenih Država te, još uvijek, pokušava da opravda svoje postojanje kroz vještačko stvaranje kriza, ispostavlja se da je članstvo u Sjeveroatlantskom paktu zapravo svojevoljno učestvovanje u američkim geopolitičkim avanturama. Aktivno učešće u aktivnostima pakta samo po sebi vodi do situacije gdje sve zemlje alijanse po automatizmu postaju mete moguće odmazde, bilo da je u pitanju nuklearni arsenal Ruske Federacije ili teroristički napadi islamističkih grupa.

Više od dvadeset godina su zemlje zapadnog Balkana potrošile na svoj evropski put, no u tom periodu, i sama EU se promjenila i umjesto evropeizacije Balkana, došlo je do svojevrsne balkanizacije Evrope. Pitanje opstanka EU, bar onakvom kakvom je mi poznajemo, više nije samo filozofsko pitanje, no rijetko ko od elite dovodi u pitanje evropski put, iako mu se kraj ne da sagledati.

Napomena: komentari čitalaca ne predstavljaju ni na koji način stav redakcije portala trebevic.net. Za sadržaj i tačnost komentara čitalaca ne odgovaramo. Sadržaj se pregleda i neprimjereni komentari se ne objavljuju. Portal trebevic.net zadržava pravo brisanja komentara bez najave i bez objašnjenja.

Uslovi komentarisanja: Poštovani, pri objavi komentara molimo Vas za kulturno izražavanje. Administrator neće objaviti komentare koji na bilo koji način vrijeđaju druge po bilo kojoj osnovi ili svojim sadržajem nisu na adekvatnom mjestu.

Redakcija Trebević Info Portala je u slučaju komentara koji izazivaju rasnu, nacionalnu ili vjersku mržnju, te potiču na nasilje dužna obavijestiti nadležne organe o takvom pristiglom komentaru.

Ostavite komentar